Thứ sáu, 09/06/2017 | 10:07 GMT+7 - Xem: 1,070 |

Cách nào để các quốc gia ASEAN có thể hưởng lợi từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4?

Tác động của các cuộc Cách mạng công nghiệp (CMCN) trước đều đã được ghi lại rõ ràng. Quay trở lại với cuộc CMCN đầu tiên, việc sản xuất đã chuyển từ các hộ gia đình đến các nhà máy mới. Với sự thay đổi này, một số kỹ năng được giữ nguyên, tuy nhiên phần lớn cần phải được điều chỉnh để thích nghi với điều kiện làm việc mới. CMCN lần thứ hai và ba cũng có những biến chuyển tương tự. Mỗi cuộc CMCN đều đòi hỏi một sự thay đổi trong kỹ năng. Trong cuộc CMCN đang diễn ra ngày hôm nay - Công nghiệp 4.0, chúng ta lại một lần nữa chứng kiến xu hướng đó.

Tuy nhiên, đây có thể là lần đầu tiên các quốc gia và các công ty cần lo lắng về việc làm sao để sức người có thể theo kịp đà thay đổi. Các cuộc CMCN trước có thể coi như những lần kiến tạo việc làm và tăng trưởng; với Công nghiệp 4.0, có thể thấy rằng việc làm sẽ giảm đi và thất nghiệp gia tăng.

Các công nghệ như trí thông minh nhân tạo đang làm thay đổi hệ thống sản xuất toàn cầu. Các quy trình của nhà máy và công tác quản lý các chuỗi cung ứng toàn cầu đều đang bị ảnh hưởng. Điều này tạo ra một làn sóng cạnh tranh mới giữa các quốc gia, bởi vì, nếu được áp dụng đúng, công nghiệp 4.0 có thể khiến năng suất tăng lên 30-40%.

Tuy nhiên, lao động - yếu tố quyết định để mở ra tiềm năng này - cần được nâng cao để có thể quản lý các công nghệ mới. Chúng ta cũng không thể chạy trốn khỏi thực tế là một số việc làm sẽ không còn nữa và những người vốn đang làm những công việc này sẽ cần phải học các kỹ năng, tay nghề mới để có thể tiếp tục cống hiến.

Trong khi các quốc gia khác đang dẫn dắt thúc đẩy cuộc CMCN lần thứ tư, các nước ASEAN cho đến nay vẫn đang rất khó khăn để có thể bắt kịp. Đây là một vấn đề khi Trung Quốc, vốn đã là một trung tâm sản xuất, đã sẵn có một kế hoạch rõ ràng.

Các nước như Việt Nam và Thái Lan đang dần dần nổi lên như các cơ sở sản xuất, một phần là do sự gia tăng chi phí ở Trung Quốc. Tuy nhiên, với bước nhảy cóc mang tên kế hoạch “Made in China 2025”, có nguy cơ là nếu ASEAN không nhanh chóng giải quyết vấn đề về lao động và Công nghiệp 4.0, một số cơ sở sản xuất của họ sẽ chuyển lại về Trung Quốc.

Để nắm bắt cơ hội mà công nghiệp 4.0 mang lại, lao động cần phải được chuẩn bị và trang bị đúng các kỹ năng. Trong bối cảnh của ASEAN, điều này sẽ đặt ra những yêu cầu chưa từng có đối với lực lượng lao động để đảm bảo duy trì tính cạnh tranh của quốc gia.

Từ lâu, các nước ASEAN đã dựa vào lao động có tay nghề thấp như một nguồn lợi thế cạnh tranh. Ví dụ, Inđônêxia, với tư cách là một trong những quốc gia đang phát triển, vẫn dựa vào sản xuất cơ bản và mức giá trị sản xuất tăng thêm của các nước này chỉ bằng một phần năm của các nước công nghiệp tiên tiến hơn.

Như vậy, sự chuyển đổi sang tự động hoá ở cấp độ toàn cầu là hai mũi tên bắn vào các quốc gia ASEAN. Thứ nhất, điều này có nghĩa là các nước khác sẽ sớm có khả năng sản xuất chi phí thấp. Thứ hai, điều này cũng có nghĩa là một phần rất lớn việc làm trong ASEAN sẽ bị đe dọa bởi tự động hóa. Theo một tuyên bố mới đây của Tổ chức Lao động Quốc tế của Liên Hiệp Quốc, Việt Nam, Campuchia và Inđônêxia là ba quốc gia có số lượng lớn nhất công nhân phải đối mặt với nguy cơ do quá trình ​​tự động hóa mang lại.

Lấy ngành ô tô làm ví dụ, ta có thể thấy ASEAN là nhà sản xuất lớn thứ 7 trên toàn cầu với hơn 800000 lao động trong ngành. Phần lớn lao động trong lĩnh vực này là những người có tay nghề thấp; và chính những đối tượng này sẽ chịu ảnh hưởng nhiều nhất bởi tự động hóa. Chúng ta sẽ nhận thấy rằng không chỉ có sự thay thế những công việc này mà còn có sự gia tăng nhu cầu đối với lao động tay nghề cao và có năng lực kỹ thuật và R&D (nghiên cứu và phát triển).

Bước đi đầu tiên đó là các chính phủ phải chỉ ra được sự tồn tại của khoảng cách về tay nghề. Một số chính phủ đã bắt đầu nhận ra điều này. Theo báo cáo được đưa ra mới đây của Việt Nam, Việt nam sở hữu phần trăm nhỏ nhất lao động lành nghề đủ điều kiện để gửi qua nước ngoài theo chương trình Tự do dịch chuyển lao động trong ASEAN.

Bước tiếp theo đó là giải quyết vấn đề về khoảng cách tay nghề và sẵn sàng nắm bắt Công nghiệp 4.0. Điều này đòi hỏi việc xây dựng và thực hiện một đường hướng công nghiệp chiến lược tập trung vào việc phát triển và nâng cao tay nghề, bao gồm cả hợp tác trong khu vực tư nhân và các yêu cầu về vốn và cơ sở hạ tầng. Một chương trình nâng cao năng lực ở tầm cỡ quốc gia cần được triển khai ở các nước ASEAN, ngoại trừ Singapore do quốc gia này đã bắt đầu tiển khai chương trình của riêng mình thông qua sáng kiến “SkillsFuture”.

Tất cả điều này đều khả thi. Để minh chứng cho điều đó, các nước ASEAN hãy nhìn vào sự biến đổi của Hàn Quốc. Chính phủ Hàn Quốc đã bắt tay vào một loạt các kế hoạch 5 năm đã được cân nhắc kỹ lưỡng tập trung vào cải thiện nguồn nhân lực, cùng với tăng năng suất, phát triển cơ sở hạ tầng và ưu tiên các ngành công nghiệp chủ chốt.

Các kế hoạch này được xây dựng trong những năm 1950 và nền kinh tế Hàn Quốc đã chuyển đổi từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế dịch vụ, khu vực dịch vụ đã tăng từ 3% lên 63% vào năm 2014. Xếp hạng GDP toàn cầu của quốc gia này cải thiện từ vị trí thứ 38 trong năm 1961 lên thứ 11 vào năm 2015 và tỷ lệ nhập học trong các trường học đã tăng từ 29,3% lên 99,6% vào năm 2014, và tỷ lệ nhập học đối với các trường đại học tăng từ 9% lên 80% vào năm 2014.

Sự thành công của Hàn Quốc cho thấy với một chính phủ có tầm nhìn chiến lược hỗ trợ người dân và triển khai, giám sát quan hệ đối tác chặt chẽ với các khu vực tư nhân sẽ có thể mang lại biến đổi ngoạn mục cho lực lượng lao động và  mở ra tiềm năng kinh tế to lớn.

(Theo: World Economic Forum)

Website liên quan